Nalewka z bursztynu od wieków uchodzi w medycynie ludowej za domowy eliksir na przeziębienia, bóle i osłabienie organizmu. Dziś możesz w prosty sposób przygotować ją samodzielnie w domu. Zapraszam Cię do zrobienia własnej nalewki bursztynowej i poznania, na co tradycyjnie się ją stosuje.
Składniki
- 50 g naturalnego, nieoszlifowanego bursztynu bałtyckiego (małe kawałki bez metalowych elementów)
- 500 ml spirytusu 95% przeznaczonego do celów spożywczych
- około 200 ml ciepłej wody do opłukania bursztynu
- szklana butelka lub słoik z ciemnego szkła o pojemności minimum 0,5 l
- małe sitko lub gaza do płukania i ewentualnego późniejszego przecedzenia
- lejek dopasowany do butelki
Składniki wystarczą na przygotowanie około 0,5 litra nalewki z bursztynu, co przy stosowaniu w kroplach pozwala na używanie jej nawet przez wiele miesięcy.
Sposób wykonania
- Przygotuj bursztyn. Jeśli masz bardzo duże kawałki, delikatnie je pokrusz w moździerzu lub zawinięte w ściereczkę, tak aby uzyskać fragmenty wielkości kilku milimetrów. Nie miel bursztynu na proszek, wystarczą drobne kawałki.
- Opłucz bursztyn. Przesyp kawałki na drobne sitko i przepłucz je ciepłą wodą z kranu. Woda nie powinna być gorąca, aby bursztyn nie stracił swoich cennych właściwości. Pozostaw na chwilę na sitku, aby odciekł nadmiar wody.
- Przełóż bursztyn do naczynia. Włóż opłukane i osuszone kawałki bursztynu do czystej, wyparzonej butelki lub słoika z ciemnego szkła. Naczynie powinno mieć szczelne zamknięcie.
- Zalej bursztyn alkoholem. Używając lejka, wlej do naczynia 500 ml spirytusu 95%, tak aby całkowicie przykrył bursztyn. Jeśli używasz słoika, pozostaw odrobinę wolnej przestrzeni u góry, co ułatwi późniejsze wstrząsanie.
- Zakręć i wymieszaj. Szczelnie zamknij naczynie i energicznie nim potrząśnij, aby bursztyn dobrze rozprowadził się w alkoholu. Na tym etapie nalewka będzie jeszcze bezbarwna.
- Odstaw do maceracji. Ustaw butelkę w ciemnym, ciepłym miejscu. Idealna jest szafka z dala od grzejnika i światła słonecznego. Pozostaw nalewkę na minimum 2–3 tygodnie.
- Regularnie wstrząsaj. Co jeden lub dwa dni delikatnie potrząśnij naczyniem, aby ułatwić uwalnianie się składników aktywnych z bursztynu do alkoholu. Z czasem zauważysz, że płyn nabiera złocistego, bursztynowego koloru.
- Sprawdź gotowość nalewki. Po około trzech tygodniach nalewka powinna mieć intensywny, miodowo złoty odcień i delikatny żywiczny zapach. Na tym etapie nadaje się już do użycia, choć według wielu zielarzy im dłużej stoi, tym staje się bardziej wartościowa.
- Ewentualne przefiltrowanie. Jeśli chcesz uzyskać klarowny płyn, możesz przelać nalewkę przez gęste sitko lub gazę do drugiej, czystej butelki. Kawałków bursztynu nie wyrzucaj. Można je ponownie zalać niewielką ilością spirytusu i przygotować słabszą nalewkę do wcierań.
- Przechowywanie. Gotową nalewkę przechowuj w szczelnie zamkniętej, ciemnej butelce, w chłodnym i zacienionym miejscu. Przy takich warunkach produkt zachowuje właściwości nawet przez kilkanaście miesięcy.
Dodatkowe wskazówki i informacje
Domowa nalewka z bursztynu to nie typowa nalewka deserowa, lecz preparat traktowany jako środek wspomagający w medycynie ludowej. Wykorzystuje się ją przede wszystkim zewnętrznie, a doustnie wyłącznie w małych ilościach i po konsultacji z lekarzem, ponieważ opiera się na bardzo mocnym alkoholu.
Według tradycji nalewkę bursztynową stosuje się przy wielu dolegliwościach. W ludowych przekazach wymienia się między innymi:
- przeziębienia, kaszel, katar i nawracające infekcje dróg oddechowych
- bóle mięśni, stawów i dolegliwości reumatyczne
- uczucie zimnych dłoni i stóp oraz problemy z krążeniem
- zmęczenie, osłabienie, okres rekonwalescencji
- napięciowe bóle głowy i migreny
- wspomagająco przy dolegliwościach tarczycy
- drobne stany zapalne skóry i otarcia
Warto podkreślić, że choć bursztyn zawiera kwas bursztynowy, magnez, wapń, potas, żelazo i różne związki organiczne, działanie nalewki nie zostało w pełni potwierdzone w badaniach klinicznych. Jej używanie należy traktować jako uzupełnienie zdrowego stylu życia i zaleceń lekarskich, a nie zastępstwo dla profesjonalnej terapii.
Najczęstsze tradycyjne sposoby stosowania nalewki bursztynowej to:
- nacieranie klatki piersiowej i pleców przy kaszlu i przeziębieniu
- delikatne wcieranie w skronie przy bólu głowy
- masowanie bolesnych stawów i mięśni
- przecieranie okolic nosa przy uporczywym katarze
- rozcieńczona do płukania gardła i jamy ustnej
W literaturze zielarskiej podaje się często następujące przykłady dawek doustnych, zawsze po wcześniejszym mocnym rozcieńczeniu w wodzie lub herbacie i po konsultacji z lekarzem:
- kilka kropli nalewki dodanych do szklanki ciepłej herbaty w okresie jesienno zimowym
- do 5 kropli do wody przy osłabieniu organizmu
- do 10 kropli rozcieńczonych w szklance wody przy krótkotrwałych dolegliwościach trawiennych
Przy nadciśnieniu, arytmii czy chorobach serca samodzielne eksperymentowanie z nalewkami zawierającymi wysoki procent alkoholu może być niebezpieczne. W takich sytuacjach konieczna jest konsultacja lekarska, a często także całkowita rezygnacja z tego typu preparatów.
W pielęgnacji ciała nalewka z bursztynu bywa wykorzystywana jako składnik toników i wcierań. Rozcieńczona w proporcji mniej więcej 1 łyżka nalewki na 100 ml wody może stanowić płyn do przecierania skóry przy tendencji do przetłuszczania, a także wcierkę do skóry głowy wpływającą korzystnie na mikrokrążenie.
Bardzo ważny jest wybór odpowiedniego bursztynu. Do nalewki nadaje się jedynie naturalny bursztyn bałtycki, nieoszlifowany i bez domieszek tworzyw sztucznych. Oryginalny bursztyn po potarciu o wełnę przyciąga drobne skrawki papieru, w ciepłej słonej wodzie unosi się bliżej powierzchni, a po podgrzaniu wydziela charakterystyczny zapach żywicy. Najlepiej kupować go w sprawdzonych sklepach zielarskich lub punktach specjalizujących się w surowcach naturalnych.
Dla lepszej orientacji, jak tradycyjnie wykorzystywano nalewkę z bursztynu, pomocne może być krótkie zestawienie:
| Dolegliwość według medycyny ludowej | Przykładowy tradycyjny sposób użycia |
| Przeziębienie, kaszel, katar | Nacieranie klatki piersiowej i pleców 1–2 razy dziennie oraz dodanie kilku kropli nalewki do ciepłej herbaty |
| Bóle reumatyczne i mięśniowe | Wmasowywanie niewielkiej ilości nalewki w bolące stawy i mięśnie aż do uczucia rozgrzania skóry |
| Ból głowy napięciowy | Delikatne wcieranie kropli nalewki w skronie i kark, połączone z krótkim masażem |
| Podrażnione gardło i jama ustna | Płukanie roztworem przygotowanym z około pół łyżeczki nalewki rozcieńczonej w szklance ciepłej wody |
Ze względu na wysoką zawartość alkoholu nalewka z bursztynu nie jest odpowiednia dla dzieci, kobiet w ciąży, osób z chorobami wątroby, trzustki, żołądka oraz dla kierowców i wszystkich, którzy muszą zachować pełną trzeźwość. W każdym przypadku rozsądne dawkowanie, uważna obserwacja reakcji organizmu i konsultacja z lekarzem to najbezpieczniejsze podejście do tego tradycyjnego domowego specyfiku.